Pytania i odpowiedzi

Często zadawane pytania

...nie wykonujmy go w instytucjach zagranicznych. Zwróćmy się do tłumacza zarejestrowanego w polskim Ministerstwie Sprawiedliwości. Oszczędzimy sobie zbędnych kosztów i załatwiania spraw w kilku miejscach, a także błędów językowych - a często, co gorsza, merytorycznych - w tłumaczeniu wykonanym przez obcokrajowca, choćby najlepiej znającego język polski. Nie zwracajmy się z tą sprawą do biur tłumaczeń, zwłaszcza jeżeli chodzi o rzadki język. Biura rzadko wykonują tego rodzaju tłumaczenia, z reguły tylko pośredniczą i doliczają swoje koszta i zysk. Poszukajmy tłumacza przysięgłego np. w Internecie, na stronie:
http://bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/tlumacze-przysiegli/lista-tlumaczy-przysieglych/search.html
lub zapytajmy w najbliższym sądzie. Dołączanie oryginalnego dokumentu do tłumaczenia jest w Polsce zbędne, gdyż tłumaczenie wykonane przez tłumacza przysięgłego ma moc samoistnego dokumentu urzędowego. Niektóre instytucje zagraniczne (np. OFFI na Węgrzech) dołączają oryginał, uniemożliwiając jego ponowne użycie, albo wymuszają (za dopłatą) wykonanie notarialnej kopii dokumentu, aby ją dołączyć do tłumaczenia.
Sytuacja na Węgrzech jest dość dziwna, bo praktyka rozmija się tam z obowiązującymi przepisami węgierskimi, a te z kolei - z ustawodawstwem unijnym. W praktyce tłumaczenia wykonane przez polskich tłumaczy przysięgłych są wszędzie przyjmowane bez zastrzeżeń. Zdarza się jednak - na szczęście bardzo rzadko - że urząd węgierski odmawia przyjęcia takiego tłumaczenia, czym jednak narusza przepisy unijne i argumentując w ten sposób można mimo wszystko załatwić sprawę. Teoria mówi, że jedyną instytucją uprawnioną do wykonywania tłumaczeń wierzytelnych jest OFFI (Országos Fordító és Fordításhitelesítő Iroda). Ponieważ jednak ten monopol nie jest zgodny z przepisami unijnymi, a ceny i terminy usług OFFI są zniechęcające, praktyka jest taka, ze każdy tłumacz węgierski posiadający odpowiednie uprawnienia językowe może umieścić na tłumaczeniu klauzulę zaświadczającą. Takie tłumaczenia jednak nie są prawnie obowiązujące w Polsce, mogą być przyjmowane uznaniowo.
Tłumacz przysięgły w zakresie danego języka ma uprawnienia do:
  • sporządzania i poświadczania (uwierzytelniania) tłumaczeń z języka polskiego i na język polski,
  • sprawdzania i poświadczania tłumaczeń wykonanych przez inne osoby,
  • dokonywania tłumaczeń ustnych,
  • sporządzania i poświadczania odpisów dokumentów w języku obcym.
Do poświadczania tłumaczeń i odpisów dokumentów tłumacz przysięgły używa pieczęci, zawierającej w otoku jego imię i nazwisko, a w środku wskazanie języka, w zakresie którego tłumacz ma uprawnienia oraz pozycję na liście tłumaczy przysięgłych. Pieczęć służy do poświadczania wykonanych tłumaczeń oraz uwierzytelnionych dokumentów. Poza pieczęcią tłumacz umieszcza swój podpis oraz informację o pozycji, pod jaką tłumaczenie lub odpis jest notowany w repertorium, jak również informację, czy tłumaczenie lub odpis zostały sporządzone z oryginału, tłumaczenia czy odpisu oraz przez kogo jest dokument poświadczony. Tłumacz przysięgły w Polsce charakteryzuje się wysokim poziomem znajomości języka obcego, technik tłumaczeniowych, wiedzy na temat realiów społecznych, gospodarczych i prawnych kraju, którego języka jest tłumaczem. Jest on również osobą zaufania publicznego i należy od niego wymagać spełnienia najwyższych standardów moralno-etycznych. Tłumaczenie wierzytelne - często błędnie nazywane tłumaczeniem przysięgłym - jest równoważne oryginałowi i może służyć jako samoistny dokument o pełnej mocy urzędowej, zatem nie jest potrzebne dołączanie do niego oryginalnego dokumentu w obcym języku.
Jest to tłumaczenie, które poświadczyła pieczęcią i podpisem osoba ustanowiona tłumaczem przysięgłym. W niektórych krajach taką rolę pełnią też upoważnione firmy i instytucje. W myśl obecnych przepisów na Węgrzech istnieje jedna instytucja uprawniona do wykonywania takich tłumaczeń: Országos Fordító és Fordításhitelesítő Iroda (OFFI), jej uprawnienia obejmują jednak tylko teren Węgier. Poza tym terenem tłumaczenia OFFI często nie są przyjmowane. W Polsce jako tłumacze przysięgli - analogicznie do notariuszy - działają osoby fizyczne, mianowane przez Ministra Sprawiedliwości zgodnie z Ustawą o zawodzie tłumacza przysięgłego.
Tłumaczenie przysięgłe... nie istnieje. Jest to przykry błąd językowy, upowszechniany również przez część tłumaczy, z nieznanych nikomu powodów. Prawidłowa nazwa to tłumaczenie wierzytelne (albo uwierzytelnione). To tłumacz jest przysięgły (tzn. zaprzysiężony).
Jeżeli dokument wystawiony w jednym państwie ma być użyty w innym państwie, to niekiedy należy go opatrzyć klauzulą poświadczającą, tzw. apostille. Jeżeli chcemy użyć w Polsce dokumentu węgierskiego, przetłumaczonego na Węgrzech przez OFFI, apostille jest konieczne. Jeżeli natomiast ten sam dokument węgierski zostanie przetłumaczony przez polskiego tłumacza przysięgłego, to tłumaczenie jest dokumentem wystawionym według prawa polskiego, a zatem apostille jest zbędne.
Poświadczenie konsularne to czynność zaświadczająca tłumaczenie. Jest konieczne, jeżeli tłumaczenie zostało sporządzone z dokumentu wystawionego w jednym państwie, który ma być użyty w innym państwie, a osoba lub instytucja dokonująca tłumaczenia nie ma w tym państwie uprawnień do zaświadczania tłumaczeń. Np. jeżeli tłumaczenie wykonała w Polsce osoba nie będąca tłumaczem przysięgłym, to aby użyć tego tłumaczenia na Węgrzech należy się udać do węgierskiego konsulatu po poświadczenie.
Poświadczenie bezpieczeństwa to dokument wydawany osobom, które mogą być dopuszczane do zapoznania się z informacjami niejawnymi. Osoby te są sprawdzane przez służby bezpieczeństwa w specjalnym postępowaniu, przeprowadzanym okresowo. W zależności od rodzaju certyfikatu może on dotyczyć informacji zastrzeżonych, poufnych, tajnych lub ściśle tajnych.
Tytuł ten oznacza osobę, powołaną na mocy ustawy o ustroju sądów powszechnych do wykonywania ekspertyz i wydawania opinii z danej dziedziny na polecenie sądów, innych organów wymiaru sprawiedliwości w całym kraju Tytuł ten jest gwarancją szczególnych kwalifikacji fachowych i dorobku zawodowego, gdyż osoby powołane do pełnienia funkcji biegłego sądowego muszą wykazać się posiadaniem głębokiej wiedzy zawodowej.